Tiền pháp định (Fiat) là gì? Mối liên quan giữa Fiat và tiền mã hóa

Tri thức trọng tâm:

  • Tiền pháp định là loại tiền tệ được chính phủ của 1 quốc gia ban hành và công nhận hợp pháp.
  • Tiền pháp định gắn liền có niềm tin của người dân vào chính phủ quốc gia đấy.
  • Tiền pháp định đang tồn tại đồng thời và có mối quan hệ tương hỗ có crypto.
  • 1 vài quốc gia khởi đầu thử nghiệm tiền điện tử pháp định.

Tiền pháp định (Fiat) là gì?

Tiền pháp định (Fiat cash) hay còn gọi là tiền định danh, là loại tiền tệ được chính phủ của 1 quốc gia ban hành và công nhận hợp pháp. Tiền pháp định ko có giá trị nội tại nào mà được xác định nhờ quyền lực của chính phủ.

Giá trị của tiền pháp định bắt nguồn từ mối quan hệ giữa cung & cầu và sự ổn định của chính phủ phát hành. Ngày nay, tiền pháp định được dùng hằng ngày để giao thương, mua bán trao đổi hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và tiết kiệm trong nội bộ của quốc gia phát hành. Sở hữu nhiều lợi ích mang lại, tiền pháp định đã thay thế hoàn toàn chế độ bản vị vàng và hệ thống tiền hàng hóa.

1 số loại tiền Fiat của những nước

Do đặc tính cơ bản do những chính phủ những nước ban hành, vì vậy, ở mỗi quốc gia sẽ có quy định và phân loại riêng về tiền pháp định của mình:

  • Tiền pháp định tại Việt Nam: Việt Nam Đồng (VND) là đồng tiền pháp định của Việt Nam. Hiện tiền giấy và tiền polymer được dùng đồng thời làm cho phương tiện tính sổ ko hạn chế trên toàn lãnh thổ.
  • Tiền pháp định tại Mỹ: U.S. greenback (USD) là đồng tiền pháp định của Mỹ. Đồng USD được phát hành đồng thời dưới 2 dạng là tiền xu và tiền giấy.
  • Tiền pháp định tại Anh: Bảng Anh (GBP) là đồng tiền pháp định của của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Eire cùng những lãnh thổ hải ngoại, thuộc địa. Đồng tiền này cũng được phát hành đồng thời dưới 2 dạng là tiền xu và tiền giấy.

1 số đồng tiền pháp định nổi danh khác: Euro (đồng tiền chung Châu Âu), Nhân dân tệ (Trung Quốc), Franc (Thụy Sĩ), Yên (Nhật)…

Tiền Fiat có thể được dùng ở đâu?

Hiện nay, hệ thống tiền pháp định đã được chấp nhận và đưa vào dùng đa dạng trên toàn thế giới, có thể được dùng để nhằm mục đích mua bán gần như mọi loại hàng hóa và dịch vụ.

Gần như những quốc gia trên thế giới đều có hệ thống tiền pháp định riêng. 1 chủ thể cũng có thể chuyển đổi giữa những loại tiền pháp định khác nhau lúc đi nghỉ, đi du lịch hoặc gửi tiền trên khắp thế giới.

Lịch sử vươn lên là của tiền Fiat

Theo những nhà sử học, tiền pháp định đã ra đời từ khá lâu. Trong đấy xác định được Trung Quốc là nơi trước tiên xuất hiện tiền pháp định, vào thế kỷ 11. Thời điểm đấy, Trung Quốc xuất hiện vấn đề thiếu hụt tiền xu để thanh toán hàng hóa, mọi người bắt buộc dùng những tờ giấy có ghi chú mệnh giá và được quản lý bởi chính phủ (triều đình tại thời điểm đấy) để thay thế.

Sau đấy, dưới triều đại nhà Nguyên của Hốt Tất Liệt, 1 hệ thống tiền giấy đã chính thức được thiết lập (Sáo).

Sau này, loại tiền đấy dần dần lan rộng sang những quốc gia khác. Vào thế kỷ 17, tiền pháp định được ứng dụng bởi Tây Ban Nha, Thụy Điển và Hà Lan. Ở thế kỷ 18 và 19, New France ở Canada, những thuộc địa Mỹ, và chính phủ liên bang MỹHoa Kỳ cũng đã thử nghiệm dùng tiền pháp định.

Tới 5 1972, dưới thời Tổng thống Nixon, Mỹ (Hoa Kỳ) đã bỏ hoàn toàn bản vị vàng (chế độ bản vị vàng cho phép chuyển đổi tiền giấy thành vàng) và chuyển sang hệ thống tiền fiat. Đây cũng chính là cú huých cho việc dùng tiền pháp định trong nền kinh tế – tài chính toàn cầu. Tiền fiat khởi đầu chiếm ưu thế trong thế kỷ 20.

Bí quyết hoạt động của tiền Fiat

Bản chất tiền pháp định ko bị phụ thuộc vào những loại hàng hóa, giá trị của nó dựa trên mối quan hệ tin cậy giữa những chủ thể là những người phát hành, người sở hữu và người chấp nhận dùng chúng. Ví dụ niềm tin vào giá trị của đồng tiền bị mất đi thì cầu cũng mất đi, dẫn tới giá trị bị giảm sút.

Xem Thêm  Meta Pool (META) là gì? Toàn tập về tiền điện tử META

Tiền tệ là thước đo giá trị của hàng hóa, cũng là sự kết tinh giá trị (GDP) trong đồng tiền của quốc gia đấy. Nghĩa là giá trị của đồng tiền đại diện cho năng lực chế tạo của 1 quốc gia. Lúc năng lực chế tạo của 1 quốc gia nâng cao lên thì giá trị trao đổi của đồng tiền pháp định nước đấy nâng cao theo và ngược lại.

Chính phủ là đơn vị độc quyền được in tiền fiat, do đấy, chính phủ có quyền kiểm soát hệ thống tiền tệ và đưa ra những chính sách tiền tệ (nới lỏng, thắt chặt) hoặc ứng dụng những công cụ liên quan lúc những sự kiện tài chính lớn và khủng hoảng xảy ra nhằm đảm bảo sự ổn định tài chính của quốc gia đấy.

Chính sách tiền tệ là quá trình quản lý cung tiền của Nhà băng Trung ương (NHTW) hướng tới mức lãi suất mong muốn từ đấy ổn định và nâng cao trưởng kinh tế. Chính sách tiền tệ có thể chia làm cho 2 loại: chính sách nới lỏng và chính sách thu hẹp.

  • Chính sách nới lỏng tiền tệ: Là chính sách NHTW mua trái phiếu chính phủ hoặc những chứng khoán khác trong thị trường, giảm lãi suất, hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc → Nâng cao cung tiền & vươn lên là kinh tế.
  • Chính sách thắt chặt tiền tệ: Ngược lại có chính sách nới lỏng, có chính sách thắt chặt tiền tệ NHTW sẽ bán trái phiếu chính phủ hoặc những loại chứng khoán khác, nâng cao lãi suất, nâng cao tỷ lệ dự trữ bắt buộc → Giảm cung tiền, kiềm chế lạm phát và bong bóng.

Ví dụ 1 quốc gia đưa ra những quyết định sai lầm về những chính sách tiền tệ, tiền pháp định của nước đấy có nguy cơ mất giá trị do lạm phát hoặc thậm chí trở nên vô giá trị trong trường hợp siêu lạm phát. Ví dụ mọi người mất niềm tin vào tiền tệ của 1 quốc gia, tiền sẽ ko còn giữ được giá trị.

Điển hình cho việc này là những sự kiện xảy ra tại Zimbabwe (2000 – 2009), Bolivia (1984 – 1985), Hungary (1945 – 1946)…

Đặc điểm của tiền Fiat

Ưu điểm

Ko bắt buộc ngẫu nhiên mà tiền pháp định được dùng để thay thế chế độ bản vị vàng. Tiền pháp định có những ưu điểm sau:

  • Tính linh hoạt: Tiền fiat cho chính phủ và nhà băng trung ương khả năng linh hoạt để giải quyết những vấn đề liên quan tới cuộc khủng hoảng kinh tế. Phát hành tiền fiat cũng là 1 khoản thu nhập cho chính phủ.
  • Chi chi phí chế tạo: Việc tạo ra tiền fiat có chi chi phí bắt buộc chăng hơn so có tiền dựa trên hàng hóa.
  • Loại bỏ tính khan hiếm: Bởi vì tiền pháp định ko bắt buộc là nguồn tài nguyên khan hiếm hay cố định như vàng, kim cương nên những nhà băng trung ương có thể kiểm soát nguồn cung của nó từ đấy quản lý những biến số kinh tế khác.
  • Tính thuận tiện: Tiền fiat ko phụ thuộc vào dự trữ hàng hóa. Cũng ko đòi hỏi bắt buộc có kho lưu trữ, bảo vệ, giám sát và những bắc buộc tốn kém khác.
  • Tính toàn cầu: Tiền fiat được dùng ở những quốc gia trên thế giới, giúp nó trở nên loại tiền được chấp nhận cho thương mại quốc tế.

Nhược điểm

Tuy vậy, tiền pháp định cũng ko bắt buộc là ko có nhược điểm:

  • Ko có giá trị nội tại: Tiền fiat ko có giá trị nội tại. Nghĩa là chính phủ tạo ra tiền chỉ từ uy tín của mình, điều này có thể dẫn tới đồng tiền thiếu tính ổn định, lạm phát và làm cho sụp đổ hệ thống kinh tế.
  • Rủi ro lạm phát: Chính phủ toàn quyền kiểm soát cung cầu, vì vậy, ví dụ chính phủ gia nâng cao lượng cung 1 bí quyết quá đà, sẽ dẫn tới tình trạng lạm phát gia nâng cao và cuộc khủng hoảng kinh tế.

Lịch sử đã chứng kiến sự sụp đổ của nền kinh tế trên nhiều quốc gia bởi việc in thêm tiền trong bối cảnh lạm phát, người dân mất niềm tin vào sự ổn định của chính phủ. Đây cũng là cơ sở của những lo ngại về những hệ lụy có thể xảy ra trong tương lai.

Tiền fiat và crypto

Để dễ hình dung, cùng tìm hiểu và so sánh điểm giống và khác nhau giữa tiền pháp định và Bitcoin – đồng tiền điện tử trước tiên được 1 quốc gia công nhận là tiền tệ hợp pháp (El Salvador, Venezuela)

Giống nhau: Cả 2 đều được ko được đảm bảo bởi bất kì loại hàng hóa nào. Bên cạnh ra, chúng đều ra đời nhằm mục đích vươn lên là nền kinh tế tài chính toàn cầu.

Khác nhau:

1 số những điểm khác nhau đáng chú ý là tiền pháp định được quản lý 1 bí quyết tập trung bởi chính phủ, tổng cung có thể là vô giới hạn. Còn tiền điện tử (cryptocurrency) vận hành 1 bí quyết phi tập trung, có nguồn cung đa phần là giới hạn (BTC), đa số những thông tin thanh toán được ghi lại và quản lý trên sổ cái phi tập trung, được gọi là blockchain.

Xem Thêm  Blocto - Những thông tin bạn cần biết về BLT Token

Là 1 dạng tiền kỹ thuật số, tiền điện tử ko có đặc điểm vật lý và ko biên giới, khiến cho chúng ít gặp bắt buộc hạn chế vật lý lúc thanh toán trên toàn thế giới. Việc truy vết thanh toán của tiền điện tử cũng là khó khăn hơn, những hoạt động liên quan đều dưới hình thức ẩn danh.

Khiến sao để dùng tiền fiat mua crypto?

Hiện tại, khách hàng có thể tiến hành những thanh toán mua bán crypto bằng tiền pháp định thông qua những ứng dụng thanh toán ngang hàng P2P hay những sàn thanh toán hàng đầu thế giới để đảm bảo tính an toàn (Binance, Remitano…). Bên cạnh ra còn 1 vài phương pháp khác như dùng thẻ Visa hay thanh toán OTC.

Lưu ý: Đầu tư, mua bán tài sản số (coin, token) hiện chưa được pháp luật công nhận & bảo vệ ở 1 số quốc gia. Người mua nên xem xét kỹ quy định của quốc gia sở tại để giảm thiểu những vướng mắc pháp lý.

Xem thêm: Hướng dẫn mua coin bằng thẻ tín dụng

Mối quan hệ giữa crypto và tiền fiat?

Có thể thấy tiền fiat được chính phủ và nhà băng trung ương phát hành ra và kiểm soát, loại tiền này gắn chặt có niềm tin và quyền lực của chính phủ. Do đấy, sự tồn tại của chính phủ sẽ luôn tune hành có những loại tiền pháp định. Chính phủ đảm bảo tính ổn định của tiền fiat, thêm nữa, loại tiền này đã xuất hiện từ lâu và được chấp nhận đa dạng trên toàn thế giới. Vì vậy loại tiền này sẽ khó có thể bị thay thế hoàn toàn.

Trên thực tế, ở thời điểm hiện tại crypto đang đồng thời tồn tại có tiền pháp định, bổ sung lẫn nhau trong quá trình lưu thông. Người mua thường mua crypto để đầu cơ hoặc đầu tư lấy lợi, sau đấy đổi từ crypto sang tiền pháp định để mua sắm hàng hóa.

Hiện nay, nhiều người vẫn thường coi crypto là 1 kênh đầu tư hơn là 1 dạng tiền tệ mới. Cũng chính vì thế, ở thời điểm này siêu khó để tiền pháp định bị thay thế hoàn toàn. Tuy vậy, câu chuyện trong tương lai có thể hoàn toàn khác. Lịch sử cho thấy tính dễ bị tổn thương của tiền pháp định, trong lúc đấy, crypto mới xuất hiện trong khoảng 1 thập kỉ trở lại đây, còn 1 chặng đường siêu dài để vượt qua.

Tương lai là ko thể nói trước, siêu có khả năng Bitcoin hay những đồng tiền điện tử khác sẽ ko thể thay thế hệ thống tiền pháp định, tuy nhiên, sẽ mở ra 1 hệ thống tài chính mới đầy tiềm năng. 1 vài quốc gia cũng đã nhìn thấy ưu và nhược điểm của 2 loại tiền này để nghiên cứu 1 loại hình mới – tiền điện tử pháp định.

Tiền điện tử pháp định (CBDC) là gì?

Tiền điện tử pháp định của nhà băng trung ương (Central Financial institution Digital Foreign money – CBDC) là tiền pháp định (fiat cash) dưới dạng kỹ thuật số, được phát hành, kiểm soát và đảm bảo bởi nhà băng trung ương của 1 quốc gia hay vùng lãnh thổ có chủ quyền.

CBDC ra đời nhằm mục tiêu số hóa tiền mặt; phân phối 1 phương thức khả thi để kiểm soát nền kinh tế số; nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ và liên quan nâng cao trưởng kinh tế. Tiền điện tử pháp định có giá trị trao đổi ngang bằng 1-1 có tiền giấy pháp định thông thường.

Kỹ thuật để tạo ra CBDC cũng khác nhau tùy thuộc vào quốc gia phát hành nó. 1 số quốc gia sẽ triển khai CBDC dựa trên khoa học blockchain, hay khoa học DLT (Distributed ledger expertise) sổ cái phân tán…Tới thời điểm hiện tại, CBDC mới đang trong quá trình thử nghiệm ở 1 vài quốc gia và chưa được chính thức đưa vào dùng.

CBDC và Stablecoin

Về cơ bản thì CBDC và stablecoin có tính chất khá tương đồng, nhất là có những fiat-backed stablecoin như USDC, USDT. Chúng đều là dạng tiền điện tử được gán giá trị có tỉ lệ 1-1 có tiền fiat thông thường.

Điểm khác biệt lớn nhất là USDC hay USDT được phát hành và quản lý bởi 1 tổ chức (Tether Restricted, Circle), còn CBDC được chính phủ phát hành dưới dạng tiền pháp định và nhận được sự bảo trợ về pháp lý từ chính phủ. Bên cạnh ra, USDC hay USDT đã đi vào hoạt động và được dùng đa dạng trong DeFi.

CBDC và crypto (BTC, ETH…)

Tiền điện tử pháp định được lấy ý tưởng từ những đồng tiền điện tử, vì vậy sẽ có 1 vài điểm giống và khác xét theo những phương diện sau:

  • Về tính đảm bảo: Tiền điện tử pháp định do chính phủ phát hành và đảm bảo quyền sở hữu, giá trị và sự lưu hành… bằng những chế định pháp lý cụ thể. Đây là đặc điểm mà crypto chưa có cho tới thời điểm này.
  • Về bảo mật: Tiền điện tử pháp định tương tự như crypto, tức là dùng lưu trữ dữ liệu phi tập trung trên ứng dụng của blockchain, mã hóa theo chuỗi và những thanh toán được ghi chép liên tục, ko thể sửa chữa.
  • Về tính ẩn danh: CBDC kế thừa tính ẩn danh của 2 bên tham dự thanh toán. Tuy nhiên, chính phủ của 1 quốc gia sẽ nắm quyền quản lý thông qua nhà băng trung ương, nghĩa là chính phủ có quyền truy cập, nắm rõ thông tin chính danh của những thanh toán này → Giảm tính phi tập trung nhưng có thể điều chỉnh những hành vi phạm pháp như rửa tiền, dùng tiền fake…
  • Về tính sổ: tiền điện tử pháp định hay crypto đều có thể tính sổ ko bị giới hạn bởi thời kì và ko gian, có thể thực hành việc chuyển tiền trong và bên cạnh nước 1 bí quyết nhanh chóng, khắc phục vấn đề việc chuyển tiền truyền thống ra nước bên cạnh cần bắt buộc qua nhiều thủ tục và thời kì.
Xem Thêm  Bí quyết nâng cao chất lượng ảnh render SketchUp

1 vài CBDC đang được vươn lên là trên thế giới

1. Đồng e-Euro

Đồng e-Euro sẽ được phát hành bởi Nhà băng Trung ương châu Âu (ECB) và những nhà băng quốc gia trong khu vực. Đồng e-Euro sẽ ko thay thế hoàn toàn tiền mặt, mà tồn tại đồng thời có hệ thống tiền mặt.

Theo ECB, quá trình thử nghiệm e-Euro đã khởi đầu từ T7/2021, dự kiến kéo dài tới cuối 5 2023. Sau đấy, những nước trong khối sẽ cùng họp bàn và xem xét lưu thông đồng tiền này vào 5 2025.

Kế hoạch phát hành đồng e-Euro là 1 bước tiến quan yếu của Liên minh châu Âu. Châu Âu cũng có tham vọng siêu lớn về việc phổ biến e-Euro ra toàn cầu, họ kỳ vọng đồng tiền này sẽ tương trợ số hóa nền kinh tế châu Âu và khuyến khích sự đổi mới trong tính sổ bán lẻ.

2. Đồng e-CNY

Tại Trung Quốc, vào T8/2019, Nhà băng Nhân dân Trung Quốc (Individuals’s Financial institution of China – PBOC) đã công bố tại China Finance 40 Discussion board chuẩn bị phát hành đồng tiền kỹ thuật số riêng, tiến tới việc trở nên quốc gia phát hành đồng tiền kỹ thuật số riêng trước tiên trên thế giới.

Trung Quốc đã thử nghiệm e-CNY ở nhiều địa phương khác nhau để xác định tính ổn định và độ tin cậy của đường truyền và hệ thống. Thời kì tới Trung Quốc sẽ tiếp tục thử nghiệm e-CNY hợp tác có những quốc gia khác như Thái Lan và những Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).

Bằng việc phát hành đồng tiền điện tử pháp định của riêng mình, PBOC tham vọng dùng đồng tiền này để toàn cầu hóa đồng Nhân dân tệ. Bên cạnh ra, việc phát hành CBDC còn hướng tới mục tiêu nâng cao cường hiệu quả cho chính sách tiền tệ trong bức tranh toàn cảnh về kinh tế số của Trung Quốc.

3. CBDC của Nhật Bản

Nhà băng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã khởi đầu thử nghiệm CBDC nói từ T4/2021. Trong giai đoạn 3 tháng đầu, BOJ dự định thiết lập 1 hệ thống trên web để thử nghiệm những chức năng cơ bản của CBDC, trong đấy có phát hành và rút tiền từ những tổ chức tài chính, và chuyển tiền giữa những tổ chức này.

Trong giai đoạn 2, BOJ sẽ nghiên cứu những bí quyết thức phòng ngừa những mối đe dọa tới sự ổn định của hệ thống tài chính của việc chuyển tiền từ account tiết kiệm nhà băng sang CBDC.

Giai đoạn cuối cùng có sự tham dự của những cơ sở buôn bán tư nhân và người tiêu dùng, nhằm đánh giá tính khả thi và độ an toàn của đồng tiền kỹ thuật số có tư bí quyết là phương tiện tính sổ đồng thời có tiền mặt.

→ Việc nghiên cứu và vươn lên là tiền điện tử là siêu quan yếu, những quốc gia lớn trên thế giới đang dành siêu nhiều thời kì và công sức để vươn lên là CBDC. Việc nghiên cứu và vươn lên là tuy tốn kém và kéo dài, tuy nhiên có thể đem lại siêu nhiều thế mạnh cho đồng tiền của quốc gia đấy.

Tổng kết

Tiền pháp định có lịch sử lâu đời và đã có chỗ đứng tuyệt đối, tồn tại tune hành cùng chính phủ những quốc gia. Thời điểm hiện tại tiền pháp định và crypto đang tương trợ lẫn nhau. Việc crypto thay thế tiền pháp định sẽ ko xảy ra trong tương lai sắp, những quốc gia lớn trên thế giới đang nghiên cứu để hài hòa 2 loại tiền này.

Có thể trong tương lai, lúc những nước hoàn thành việc thử nghiệm tiền điện tử pháp định, sẽ có những thay đổi lớn trong bối cảnh tiền tệ thế giới, điều đấy cũng biểu lộ thị trường tiền điện tử ngày càng được lưu ý và công nhận.