StakeWise: Thời cơ lớn sau Shanghai Improve và bài học khó khăn Lido

The Highlight là loạt phỏng vấn độc quyền giữa Coin98 Insights sở hữu builder trong ngành về những chủ đề nóng trên thị trường. Trong bài viết này, Coin98 Insights trò chuyện sở hữu Kirill Kutakov, đồng sáng lập StakeWise – 1 dự án làm cho về Liquid Staking Tokens – LSTs (theo phương pháp gọi của Kirill Kutakov, hay còn gọi là LSDs).

Xem thêm: Stader: ‘Sau Shanghai Improve, thời cơ lớn ở mảng LSDs’

Đôi bạn nắm tay “nhảy dù” vào crypto

Cuối 5 2019, Kirill Kutakov – lúc ấy chưa là đồng sáng lập StakeWise, cảm thấy công việc mình làm cho tại quỹ đầu tư thật nhàm chán, trong lúc những đồng môn của anh ở crypto lại đang xây dựng 1 định chế tài chính mới. Từ 1 người chỉ xem crypto như phương pháp tiếp cận những tài sản rủi ro mới, Kirill nhận ra tiềm năng khoa học của ngành lúc những ứng dụng DeFi trước tiên như Uniswap xuất hiện.

Ngành này ngầu thật. Mọi thứ đang nóng dần lên…

Kirill Kutakov

Cùng lúc ấy, người bạn lâu 5 của anh là Dmitri Tsumak – sau này là người sáng lập StakeWise, đang xây dựng 1 nền móng liquid staking như trò tiêu khiển. Sau khoảng 1 5 mày mò, Dmitri nhận ra mình đã tạo được 1 nền móng toàn bộ và muốn Kirill giúp thương mại hoá nó. Và như thế, StakeWise ra đời.

Đầu 5 2020, đại dịch Covid ập tới, nhưng trong 1 căn hộ ở Estonia vùng Bắc Âu, Kirill vẫn miệt mài làm cho 2 công việc. “Tới 1 lúc tôi thấy mình làm cho cho StakeWise còn nhiều hơn làm cho công việc chính, tôi biết mình bắt buộc ‘nhảy’ thôi”, Kirill nói.

2 chàng trai trẻ bỏ việc để vươn lên là StakeWise sở hữu tham vọng lớn và túi tiền eo hẹp. Thời kì đầu chưa huy động được vốn, họ đổ tiền dành dụm vào dự án.

“Tôi nhớ 1 lần chạy testnet, chúng tôi đã xây dựng 1 cơ sở hạ tầng khổng lồ. Chúng tôi nghĩ: Khiến sao có thể biện minh cho việc chi tiêu quá trớn này? Ví dụ ko tối ưu những hoá đơn, chúng tôi sẽ đốt sạch tiền nhanh chóng”, Kirill nói.

Sau bố 5, StakeWise vỏn vẹn 2 thành viên đã phát triển thành nhóm 12 người và lọt vào prime 4 những nền móng Liquid Staking Tokens trên Ethereum (theo Messari). Cú “nhảy dù” của Kirill và Dmitri đã ko sai lầm.

Hiện thực hoá đam mê chạy node tại nhà

Sắp đây, dịch vụ Liquid Staking Tokens (LSTs) đã soán ngôi DeFi Lending để phát triển thành lĩnh vực lớn thứ 2 crypto. Và sở hữu Shanghai Improve đang tới sắp, mảng này đang được đặt lên ghế nóng và phát triển thành tâm điểm chú ý của thị trường.

LSTs mở ra cánh cửa giải thoát thanh khoản cho 1 lượng tiền khổng lồ vốn nằm chết cứng trên những nền móng staking và giúp khách hàng DeFi bỏ túi thêm lợi nhuận. Dịch vụ này khiến cho việc chạy node trở nên hấp dẫn. Tuy nhiên, sở hữu StakeWise v2, ko bắt buộc bạn muốn chạy node là được. Điều tương tự cũng đúng sở hữu gã khổng lồ Lido – những nhóm chạy node của họ được kiểm soát chặt chẽ.

Nhưng lúc khách hàng nghĩ tới việc staking ETH, những bên thống lĩnh thị trường LSTs như Lido sẽ xuất hiện trước tiên trong tâm trí họ. Kết quả, ngày càng nhiều tiền staking dồn vào cùng 1 nhà phân phối có những quy định khắt khe về chạy node, dẫn tới việc tập trung hoá cao. Đây là vết thương nhức nhối cho 1 mạng lưới hoạt động dựa trên đồng thuận về tính phi tập trung như Ethereum.

Trong thị trường staking, những sàn thanh toán tập trung và những giao thức LSTs như Lido khá độc quyền. Họ nắm phần lớn cổ phần, trong lúc lẽ ra chúng nên được phân chia giữa nhiều nhà phân phối. Việc tập trung hóa như thế gây nguy cơ kiểm thông qua, chain bị tạm giới hạn…, và điều này thật ko thể chấp nhận trường hợp nhìn từ góc độ những giá trị mà crypto khẳng định mình đại diện

Kirill

Vận hành sở hữu mô hình khá tương tự Lido, StakeWise nghĩ đã tới lúc cần thay đổi; phi tập trung trong staking nghĩa là bất kỳ ai cũng có thể chạy node (tất nhiên sở hữu 1 số vốn hoặc kỹ năng tối thiểu). Vì thế, StakeWise v3 ra đời.

Xem Thêm  Crust Community (CRU) là gì? Toàn tập về tiền điện tử CRU

Phiên bản mới nhắm tới 2 nhóm hiện vẫn đang đứng bên lề cuộc chơi LSTs rầm rộ: những người có khả năng chạy node nhưng ko đào đâu ra số tiền thế chấp khổng lồ; và những người không vấn đề gì bên cạnh tiền, chú ý tới staking nhưng ko thích nếm quá nhiều rủi ro, chẳng hạn những tổ chức, thể chế.

Nhóm thứ bố StakeWise v3 hướng mắt tới là những người vốn ko mấy thiện cảm sở hữu những nền móng LSTs. Họ tin tiền của mình bắt buộc do mình kiểm soát và muốn tương trợ mạng Ethereum bằng phương pháp chạy node tại nhà. Điều này giống như đam mê của họ, nhưng lại ngăn họ tham dự những hoạt động đổi mới khác trong ngành và cũng ko giúp họ tối đa hóa lợi nhuận.

Sở hữu bố nhóm này, Kirill “pr” 1 phương pháp súc tích: “Sở hữu StakeWise v3, bạn có thể triển khai dịch vụ chạy node tại nhà cho mình hay người khác chỉ trong 2 phút”.

Chọn lối đi khác Lido

Ý tưởng xương sống sở hữu phiên bản mới của StakeWise là bạn có thể nhận uỷ quyền để chạy node cho người khác dù ko bắt buộc dân chuyên, và ko tồn tại doanh nghiệp đồ sộ sở hữu những hoạt động marketing, gọi vốn đứng đằng sau.

Kirill giải thích mô hình này giống 1 nền móng 2 layer. Layer-1 là market nơi bạn có thể thiết lập node và staking bằng vốn của mình hay người khác, hoặc cả 2. Layer-2 là lúc số vốn này đã chảy vào validator, bạn có quyền lựa chọn mint shadow token (dùng cho những hoạt động kiếm lợi nhuận khác trong DeFi). Tuy nhiên, lúc rào cản phát triển thành validator được hạ xuống tới mức cực thấp, 1 vấn đề phát sinh: Chuyện gì xảy ra trường hợp bạn nghĩ mình chạy node chuyên nghiệp nhưng thực tế ko đồng ý sở hữu bạn? Chuyện gì xảy ra trường hợp bạn khiến cho 1 khách hàng bị slash để bảo vệ những khách hàng hay tổ chức khác?

Những người sáng lập StakeWise đã tiên liệu trường hợp này.

Họ đưa ra khái niệm overcollateralization (thế chấp vượt chuẩn) – bất cứ lúc nào muốn mint shadow token, bạn cần khóa nhiều tiền hơn 1 chút so sở hữu số tiền bạn nhận lại dưới dạng shadow token. Điều này ko có nghĩa APR của bạn giảm.

Dí dụ: trường hợp staking 100 ETH vào 1 node, bạn sẽ mint ra 90 sETH2, nhưng bạn vẫn nhận yield dựa trên 100 staking-ETH, riêng chỉ có 90 sETH2 (thay vì 100) được dùng trong những hoạt động DeFi.

Sở hữu mô hình này, StakeWise tin mình đã “lột xác”, tách biệt bản thân khỏi định nghĩa về 1 giao thức LSTs kiểu truyền thống.

“Chúng tôi giống nền móng trung gian phân phối cho khách hàng công cụ tạo lập hoạt động marketing staking hay thiết lập validator ở dạng siêu đơn giản, sau ấy họ có thể nhận lại tính thanh khoản cho số tiền staking trong hệ thống. Đây giống như quá trình chuyển đổi từ sản phẩm thuần túy sang 1 thứ giống như DAI. Chúng tôi giống 1 maker hơn giống Lido”, Kirill nói.

Nhưng làm cho sao để ai cũng có thể chạy node tại nhà và giảm thiểu nguy cơ slash? Kỹ thuật DVT (Distributed Validator Know-how) là 1 phần của câu trả lời. Sở hữu StakeWise v3, khách hàng có thể lựa chọn dùng DVT để chạy node trong 1 nhóm. Theo Kirill, miễn có 3/5, hoặc 4/6 validator trực tuyến và hoạt động phải chăng, rủi ro slash sẽ ko diễn ra.

“Nhưng DVT ko bắt buộc thuốc chữa bách bệnh, điều gì xảy ra trường hợp khoa học DVT gặp trục trặc? Câu trả lời là mọi thứ xây dựng trên nó cũng sẽ trục trặc theo. Might mắn, hiện tại chúng ta có 2 giải pháp DVT, nhưng 2 có thể vẫn chưa đủ. Về lâu dài, chúng ta chắc chắn cần nhiều lựa chọn hơn”, Kirill nói.

Đọc thêm: LSDs là gì?

Thanh khoản, trò chơi ghế âm nhạc và băng cầm máu tạm thời

Giống như bao nền móng LSTs khác trong ngành, StakeWise cũng bắt buộc đối mặt sở hữu câu hỏi tỷ USD: Khiến sao giải quyết vấn đề lạm phát token?

Xem Thêm  Tellor (TRB) là gì? Phương pháp sở hữu và lưu trữ TRB Token hiệu quả

Sở hữu việc lạm phát do mở khóa token từ những nhóm holder khác nhau, Kirill cho rằng dự án chẳng làm cho được gì nhiều vì mọi thứ đã được quyết định từ đầu và ko thể thay đổi. Nhưng anh tin nên có tiêu chuẩn chung cho ngành về vấn đề này.

“Những nhà đầu tư sẽ mở khóa token trong 2 5, còn treasury và workforce lần lượt mở khoá theo từng block trong vòng 4 5. Theo tiêu chuẩn của crypto, đây là khoảng thời kì khá dài”, anh nói.

Còn sở hữu lạm phát do emissions (phát thải) từ treasury thì sao? Hoàn hảo nhất là chuyển từ việc dùng token làm cho farming incentives sang mô hình token được mọi người dùng để nắm 1 số quyền liên quan tới thanh khoản do giao thức kiểm soát hay sở hữu.

Tôi cho rằng điều này vẫn luôn nằm trong tâm trí khách hàng DeFi, bởi vì token emissions thường ko bền vững

Kirill cho biết

Vì điều gì sẽ xảy ra trường hợp lúc nào ấy bạn cạn kiệt incentives (ưu đãi, thưởng cho khách hàng)? Kirill đặt câu hỏi. Lúc ấy, nhiều khả năng mọi người sẽ chuyển sang giao thức khác nơi vẫn còn ưu đãi. Và vòng lặp này có thể tái diễn mãi mãi như trong trò chơi ghế âm nhạc lúc sau mỗi vòng, 1 người chơi cùng 1 cái ghế bị loại khỏi vòng.

Vấn đề này dẫn tới nhu cầu bức thiết để những giao thức có thể sở hữu hoặc kiểm soát thanh khoản riêng. Họ làm cho điều này bằng phương pháp đa dạng hóa token thành tài sản có thể phân phối thanh khoản, chẳng hạn thành tài sản cho phép họ kiểm soát ở 1 nơi khác. Đây là sự khác biệt giữa thanh khoản do giao thức sở hữu và thanh khoản do giao thức kiểm soát.

“Đối sở hữu thanh khoản do giao thức sở hữu, sở hữu lượng thanh khoản chúng tôi cần cho sản phẩm ở hiện tại và tương lai, chúng tôi có thể ko đủ khả năng sở hữu nhiều thanh khoản như vậy”, Kirill nói. Điều này để StakeWise sở hữu lựa chọn còn lại: thanh khoản do giao thức kiểm soát – đồng nghĩa việc nắm nhiều AURA hay CONVEX token để bỏ phiếu về emissions trên Balancer hay Curve. “Nhưng trường hợp bạn ko phát hành token mà dựa vào token của người khác, vấn đề emission ko bền vững sẽ ko biến mất. Câu hỏi cũ vẫn là điều gì xảy ra trường hợp lúc nào ấy họ cũng hết sạch incentives? Bạn sẽ cần tìm tới nơi khác còn phân phối những ưu đãi ấy”, Kirill nói.

Sở hữu bức tranh thị trường hiện tại, Kirill cho rằng thanh khoản do giao thức kiểm soát có lẽ là phương án phải chăng nhất để giảm quy mô lạm phát trong treasury của StakeWise.

Nhưng đây cũng ko bắt buộc giải pháp hoàn hảo, nó chỉ giống như miếng băng cá nhân cầm máu tạm thời. Căn cơ hơn, chúng tôi cần lớn mạnh hơn và xem xét tính thanh khoản do giao thức sở hữu, cũng như lôi kéo những nhà tạo lập thị trường trong những tình huống yêu thích

Kirill chia sẻ

Bài học từ 2 5 khó khăn sở hữu Lido

Shanghai Improve sở hữu việc kích hoạt tính năng rút tiền siêu có thể là thời khắc bản lề cho những giao thức LSTs. Đứng trước thềm 1 sự kiện vô tiền khoáng hậu trong ngành crypto, cả thị trường xôn xao sở hữu những đồn đoán ko có dữ kiện nào trong lịch sử để so sánh. Có người tin Shanghai sẽ châm ngòi 1 vụ unstake và bán hàng loạt, khiến cho ETH giảm giá. StakeWise và nhiều nền móng LSTs khác tin vào 1 kịch bản lạc quan hơn: nhiều người sẽ hăng hái staking hơn.

Niềm tin này ko bắt buộc vô căn cớ; Kirill lập luận: Sẽ có 1 phân khúc muốn unstake để chốt lời, nhưng ko nhiều. 1 lý do nữa để unstake là dùng dịch vụ khác có thể mang lại lợi nhuận nhỉnh hơn.

“Tuy nhiên, vấn đề này liên quan tính linh hoạt nhiều hơn lợi nhuận, vì nhiều hay ít lợi nhuận phụ thuộc vào việc bạn làm cho gì. Có 1 lượng lớn người, ko thể gọi là cứng đầu nhưng họ khá cam kết sở hữu phương pháp staking họ chọn lựa tới thời điểm hiện tại. Sở hữu những ông lớn LSTs, đa phần bạn có thể thoát bất cứ lúc nào, vì họ có thanh khoản dồi dào. Nghĩa là trường hợp muốn thoát, bạn đã thoát rồi. Nên dù Shanghai Improve diễn ra, ko có lý do gì để họ thay đổi”, Kirill nói.

Xem Thêm  Fundamental Consideration Token (BAT) là gì? Toàn tập về tiền điện tử BAT

Nhưng cũng 1 phần vì những khách hàng cứng đầu hay cam kết này mà Kirill tin rằng sau Shanghai Improve, cục diện phần phía trên bảng xếp hạng LSTs sẽ khó suy suyển: Lido vẫn sẽ ở ngôi vị đứng đầu.

“Hiện tại, thị trường Liquid Staking có ít nhất 7 giao thức LSTs hứa hẹn sắp ra mắt và vô số bên khác. Nhưng đây đều là sự lặp lại. Trong trường hợp hầu hết chúng tôi khó khăn ở cấp độ đầu vào sở hữu những ông lớn như Lido, tôi đoán siêu nhiều bên chỉ có thể nhận tấm vé cuối bảng”, Kirill nói. Tuy vậy, anh hy vọng Rocket Pool sở hữu những đổi mới sắp đây sẽ thay đổi cục diện cuộc chơi.

Về phần mình, StakeWise có nỗi băn khoăn khác: Sở hữu việc ngày càng nhiều “người chơi” LSTs mới xuất hiện, làm cho thế nào dự án trở nên khác biệt sở hữu phần còn lại? Đây là bài học StakeWise học được trong 2 5 khó khăn sở hữu Lido.

“Nó ko thực sự là cuộc khó khăn trường hợp bạn nhìn vào số lượng tiền staking, nhưng đối sở hữu chúng tôi thì đúng vậy. Nguyên do những sản phẩm của StakeWise sở hữu Lido siêu giống nhau và bên dẫn đầu sẽ được dùng nhiều hơn. Nó giống như lợi ích của hiệu ứng mạng”, Kirill chia sẻ.

Và tất nhiên như đã đề cập, phiên bản v3 sắp ra mắt sẽ là phấn đấu để StakeWise khu biệt bản thân, ít nhất về mặt trải nghiệm khách hàng và những gì họ nhận được từ sản phẩm.

Tuy nhiên, những cuộc khó khăn thị phần này lại có thể khiến cho mọi người sao nhãng khỏi bức tranh lớn hơn: ấy là giảm sự phụ thuộc của DeFi vào những gã khổng lồ như Lido, cũng như đảm bảo ngành có những lựa chọn thay thế nghiêm túc cho việc vận hành node phi tập trung. Đây cũng là 1 phần lý do khiến cho StakeWise quyết định chuyển mình.

Thông điệp rõ ràng nhất trong tình hình hiện tại là: nên có nhiều người tương trợ mạng từ nhà hơn, và bằng phương pháp này, chúng ta đạt được tính phi tập trung phải chăng hơn. Đây là nhiệm vụ của Stakewise, của Rocket Pool và hầu hết giao thức LSTs sắp tới

Kirill nói

Đọc thêm: Ethereum Shanghai Improve là gì?

‘Nói cả lúc chúng tôi biến mất, sản phẩm vẫn tồn tại’

Đội ngũ StakeWise xem mình là người đóng góp hơn nhóm nắm quyền sinh sát giao thức, minh chứng phần lớn quyền quản trị và token được phân bổ cho cùng đồng.

“Mục tiêu dài hạn của chúng tôi luôn là đảm bảo cùng đồng đủ đa dạng và phi tập trung, để trong trường hợp chúng tôi biến mất, sản phẩm vẫn tồn tại”, Kirill nói.

Trong tầm nhìn của StakeWise, chúng ta nhận ra 1 âm hưởng quen thuộc sở hữu sự kiện nhân vật Satoshi Nakamoto biệt tích sau lúc sáng lập Bitcoin.

StakeWise từng có thời chỉ là những chàng trai chuyên chú viết code và xây dựng sản phẩm, thay vì pr về lợi ích nền móng. Nhưng sở hữu Shanghai Improve sắp tới mang theo những thay đổi chiến lược trong lĩnh vực LSTs, StakeWise ko muốn bỏ lỡ thời cơ để đưa ra tuyên bố của mình trên thị trường.

“Chúng tôi sẽ nói nhiều hơn về sản phẩm, và đảm bảo ngay cả lúc ko dùng StakeWise, ít nhất bạn cũng đã nghe nói về nó và luôn ghi nhớ trong đầu”, Kirill nói.

Và Kirill thường khởi đầu cuộc trò chuyện về StakeWise sở hữu câu chuyện từ bố 5 trước lúc anh giấu gia đình và bạn gái để cùng Dmitri xây dựng nền móng sở hữu nỗi băn khoăn ko ngớt về tương lai của nó.

Bạn nghĩ đây là thời cơ duy nhất. Bạn sợ mọi thứ chẳng đi tới đâu nhưng vẫn làm cho và hy vọng nó sẽ thành công. Thực tế nó đã thành công và chúng tôi mãi mãi biết ơn vì điều ấy

Kirill Kutakov, đồng sáng lập StakeWise