Chức năng quản trị của Token: Điểm sáng của DeFi hay là cái mặt nạ?

Chức năng quản trị của Token là gì?

Quản trị là hành động người mua được phép bỏ phiếu cho đề xuất của dự án. Lúc đề xuất đạt ngưỡng chấp nhận sẽ được thực thi, và ngược lại. Thông thường, để bỏ phiếu hay tạo đề xuất, người mua bắt buộc sở hữu token quản trị (Governance Token) của dự án.

Governance ra đời từ siêu sớm, nhưng dần được phổ biến vào khoảng 5 2020, lúc DeFi được “khơi mào” bởi sự kiện Yield Farming của Compound. Quản trị lúc bấy giờ mang ý nghĩa lớn sở hữu DeFi. Nó là tác nhân chính tạo ra sự phi tập trung, nghĩa là dự án ko thể bị kiểm soát bởi đội ngũ dự án, mà còn là cùng đồng.

Vấn đề của quản trị (Governance)

Như đã nói, quản trị giúp dự án mang tương đối hướng của người mua. Việc bỏ phiếu khiến chúng ta có trách nhiệm sở hữu dự án hơn chỉ đơn giản mua token, đợi giá lên cao rồi bán. Nhưng dần dần, quản trị khởi đầu sinh ra những điểm yếu:

Trường hợp Solend

Để dễ hình dung, chúng ta xét trường hợp sắp đây là sự cố Solend chiếm quyền dùng ví.

Việc ví bị thanh lý trong vay mượn là chuyện bình thường. Nhưng chính vì ví này gây liên quan lớn tới ko chỉ Solend, mà còn Solana và người mua khác, nên Solend mới ra đề xuất SLND1 sở hữu nội dung là: Có nên tạm thời quản lý tài sản trong ví tới lúc vị thế vay an toàn hơn ko?

Sau đấy, hơn 97% bỏ phiếu thông qua. Điều này cũng dễ hiểu, vì để đảm bảo an toàn cho những bên, Solend có vẻ nên khiến thế.

Nhưng điều kì lạ là cũng chính cùng đồng là người chỉ trích hành động này. Họ cho rằng điều này là vô lý trong DeFi lúc dự án có quyền “chạm” tới tài sản người mua. Thậm chí CZ cũng ngạc nhiên về hành động này.

Có khả năng khác, là người mua chỉ trích và người mua bỏ phiếu cho SLND1 là 2 tệp khác nhau. Và Solend cũng lắng nghe người mua lúc đưa ra đề xuất SLND2 sở hữu nội dung chính: vô hiệu hóa SLND1 và tìm giải pháp khác.

SLND2 cũng nhanh chóng được thông qua như SLND1. Nhưng điều kì lạ là có 1 ví chiếm phần lớn quyền bỏ phiếu đồng ý ở cả 2 đề xuất.

Xem Thêm  Cryptopunks là gì? Tìm hiểu chi tiết về cryptopunks 2023

Tổng kết, ta thấy có những vấn đề:

  • 1 ví đồng ý cả 2 đề xuất, dù cho có vẻ tương đối trái ngược nhau. Ai có thể đồng ý sở hữu những quyết định của Solend? Liệu đây có bắt buộc ví của dự án?
  • Dù biết Solend chiếm quyền ví là quyết định vì cùng đồng. Nhưng liệu quản trị của dự án có quyền hạn can thiệp vào tài sản của 1 người?
  • Từ 2 dữ kiện trên, nghĩa là ko hẳn là có giới hạn về những đề có thể đề xuất. Vậy sẽ ra sao ví dụ 1 (hoặc nhóm) người có thể đề xuất bất kì thứ gì và đồng ý cho thực thi? Ví dụ đề xuất quá đáng thì dự án ko thực thi thì có bắt buộc vi phạm quản trị?

Ở hạn chế cuối, ko bắt buộc chưa từng xảy ra. Trước đây, lúc LUNC (LUNA cũ) giảm hơn 1 triệu lần từ ATH, đã xảy ra trường hợp nhiều người mua LUNC để tạo đề xuất. Lúc bấy giờ, Terra Station tràn ngập spam đề xuất vô nghĩa.

Hay sở hữu Boba Community – nền móng Layer 2 của Ethereum, cũng từng có đề xuất vô lý. Ở đề xuất 3 là 1 câu hỏi ko liên quan tới sự vươn lên là của Boba, hay đề xuất 2 thì vươn lên là, nhưng là … kêu dự án pump giá BOBA.

Việc 1 ví có thể nắm nhiều quyền hạn quá dễ ko chỉ khiến cho dự án gặp rắc rối ở những đợt bỏ phiếu vô nghĩa. Ví dụ đề xuất hay nhưng đi ngược lại lợi ích của nhóm này, họ cũng sẵn sàng bỏ phiếu chống. Qua đấy, ta thấy những bất cập về quản trị từ khâu kiểm thông qua đề xuất tới khâu bỏ phiếu.

Trường hợp Fei Protocol

Trước sự việc Solend vài ngày, 1 dự án cũng dính rắc rối về quản trị, đấy là Fei Protocol.

Chuyện là Fei hợp nhất sở hữu Rari Capital vào tháng 12/2021. Nhưng trước đấy, Rari Capital bị hack vào cuối tháng 4/2021. Dẫn tới Fei bắt buộc dùng tiền quỹ trả nợ. Dưới đây là đề xuất trả nợ:

TIP-112 đưa ra bí quyết thức triển khai, đã được thông qua nhưng thực thi siêu chậm.

Sau đấy có đề xuất hủy bỏ TIP-112.

Thậm chí Fei cũng cho thấy ko muốn tương trợ trả nợ bằng bí quyết lấy tiền từ PCV:

Từ đấy cho thấy, đề xuất thông qua vẫn có đề xuất khác phản đối, dù rằng ví dụ phản đối có thể bỏ phiếu cho đề xuất trước. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu đề xuất có thật sự là mong muốn của cùng đồng? Hay bắt buộc đúng ý dự án mới được thông qua?

Trên đây có thể là những “hạt cát” trên “sa mạc” đề xuất của hàng nghìn dự án. Nhưng bấy nhiêu có lẽ cũng thấy được quản trị hiện tại chưa ổn.

Xem Thêm  Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng Fanpage bán hàng mới nhất

Dự án thật sự cần Governance?

Governance giúp gì cho dự án?

Ko bắt buộc lúc nào dự án cũng đi trên con đường suôn sẻ. Sẽ có lúc họ gặp khó khăn. Thí dụ như những dự án đang hoặc có dự định vươn lên là trên Terra, nhưng đột nhiên Terra gặp sự cố về UST.

Những dự án ví dụ gọi vốn từ USDT hoặc USDC thì ít thiệt hại hơn. Nhưng sở hữu những bên gọi vốn bằng UST và chưa triển khai, hiện tại phần tiền đấy có lẽ ko còn bao nhiêu.

Ấy là lý do những dự án nên có khoảng phân bổ token cho Advisors – những người có kinh nghiệm đi trước để vươn lên là dự án. Họ có thể đóng góp ý tưởng vươn lên là, hoặc đưa ra lời khuyên lúc dự án bế tắc.

Quản trị cũng có vai trò tương tự. Nhân sự quanh quẩn vài chục người trong crew, dù có tài chuyên nghiệp tới mấy, cũng chỉ nghĩ được tới 1 giới hạn. Do đấy, lúc cùng đồng được đóng góp ý tưởng, có thể đẩy giới hạn trên lên 1 mức đáng nhắc.

Nhưng đấy là lúc quyền quản trị đặt vào đúng người, và có năng lực. Hiện tại, để phát huy tối đa tính phi tập trung của DeFi, bất kì ai có token đều có thể bỏ phiếu. Những ai giàu hơn thì mua đủ số token cần thiết để tạo đề xuất. Hầu hết chỉ cần có tiền là được.

Chính việc quá dễ để quản trị khiến dự án khó vươn lên là, vì họ ko thật sự chú ý sứ mệnh, hay tầm nhìn của dự án. Cái đa phần người mua muốn trong crypto là lợi nhuận. Nên họ cũng ko chú ý lắm tới đề xuất.

Vậy dự án có cần Governance ko?

Theo mình là có, nhưng ko bắt buộc theo bí quyết hiện tại. Ví dụ DeFi có DeFi 2.0, có lẽ trong tương lai sẽ có Governance 2.0

Ở đấy, quyền quản trị sẽ đặt ở những người thật sự muốn vươn lên là dự án. Những người này dĩ nhiên cũng vì lợi nhuận, nhưng họ ko đơn giản mua token 1 bí quyết bị động. Họ sẽ suy nghĩ bí quyết giải quyết vấn đề, tương tác nhiều sở hữu dự án trên mạng xã hội, hay xa hơn là lập kế hoạch ngắn/dài hạn cho dự án.

Trong video dưới đây, đội ngũ Coin98 Insights đã nêu ra 1 số vấn đề mà DAO cần cải thiện để bước tới Governance 2.0. Khách hàng đừng bỏ qua video này nhé!

Xem Thêm  Strata Protocol (STRATA) là gì? Toàn tập về tiền điện tử STRATA

Phát triển thành dự án thế nào là đúng bí quyết? Siêu khó để đưa ra câu trả lời đúng cho câu hỏi này. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của mình, vẫn có thể phần nào tìm được bí quyết giải quyết.

Ban đầu, đội ngũ nên toàn quyền quyết định dự án, hoặc có thể tham khảo ý kiến từ Advisors. Bởi vì lúc này, dự án còn non trẻ, nên ko ai hiểu dự án bằng chính những người sáng lập. Việc phân quyền lúc này khiến dự án bị “hòa tan” theo góc nhìn của hàng chục, hàng trăm người.

Sau đấy, lúc cảm thấy dự án đã đứng vững, có thể dần mở quyền quản trị cho cùng đồng. Nhưng cần có điều kiện khắt khe để lọc ra những người ko thật sự vì dự án.

Vậy ví dụ ko ai muốn tham dự quản trị, có nên thưởng token cho họ để “giáo dục” người mua ko? Trước đây, đã có vài trường hợp từng khuyến khích người mua tham dự quản trị bằng bí quyết thưởng token, Mirror Protocol sở hữu phiên bản V2 trên Terra là dí dụ.

Điều này giúp người mua quen sở hữu việc quản trị hơn, nhưng đồng thời cũng gia nâng cao lượng bỏ phiếu vô nghĩa. Bởi vì ko chỉ có “Sure” và “No”, vẫn còn lựa chọn thứ cha là phiếu trống, nghĩa là bỏ phiếu nhưng ko có ý kiến.

Thực tế, ko nhiều dự án khiến bí quyết này, nhưng người mua vẫn tham dự bàn luận, bỏ phiếu về những đề xuất. Sau FUD về những nhà sáng lập, Sushi hiện đang trong tình trạng khó khăn, lúc hiện ko ai thật sự dẫn đầu. Nhưng trong diễn đàn, 1 số đề xuất từ tháng 5/2021, hoặc sắp đây, có lượt bình luận tính bằng nghìn lượt.

Thậm chí ở đề xuất hợp pháp hóa Sushi, bên cạnh những bình luận hăng hái, nhiều người có thiện chí giúp Sushi.

Sushi có được điều này là do community impact. Sushi từng là meme, và sau đấy vực dậy và từng trở nên 1 trong những AMM chiếm thị phần lớn nhất crypto, chỉ sau Uniswap. Do đấy, ví dụ muốn người mua thật sự cống hiến, dự án bắt buộc xây được mạng lưới xã hội mạnh mẽ.

Lời kết

Quản trị là công cụ hay, nó giúp đưa dự án tới nhiều người bằng bí quyết cho mọi người thấy mình có phần trách nhiệm trong việc vươn lên là dự án. Nhưng sở hữu trạng thái hiện tại, quản trị dễ bị lạm dụng cho những hành vi ko phải chăng. Do đấy, có lẽ cần thời kì dài để thấy quản trị trở nên hữu ích.