Financial institution run là gì? Financial institution run trong crypto có thật sự đáng sợ?

Financial institution run là gì?

Financial institution run (rút tiền hàng loạt) là hiện tượng khách hàng đồng loạt rút tiền khỏi nhà băng thương mại hoặc những định chế tài chính, do lo ngại nhà băng đang trong hoàn cảnh khó khăn hoặc có thể phá sản trong tương lai sắp.

Do nhà băng dùng cơ chế dự trữ 1 phần (partial reserve), trong sự kiện financial institution run, nhà băng sẽ ko có đủ tiền để đáp ứng nhu cầu rút tiền của đa số khách hàng cùng 1 lúc (vì số tiền ấy đã được đem cho vay), họ mất khả năng chi trả và thậm chí là mất cả khả năng tính sổ.

Trong sự kiện financial institution run, nhà băng thương mại cần bổ sung tiền mặt trong kho dự trữ để nâng cao thanh khoản, đáp ứng nhu cầu rút tiền. Có thể nhắc tới 1 số phương pháp như bán tài sản, vay nợ nhà băng khác hoặc nhà băng trung ương…

1 số nguyên nhân khiến cho khách hàng của 1 nhà băng đồng loạt rút tiền:

  • Nhà băng ấy marketing thua lỗ, những khách vay của họ ko có khả năng trả nợ tạo ra rủi ro đối sở hữu tiền gửi của khách hàng (vì tiền gửi của khách hàng được đem cho vay).
  • Những sự kiện kinh tế lớn gây ra sự đổ vỡ dây chuyền (thí dụ cuộc khủng hoảng bong bóng nhà đất 5 2007-2008).
  • Do tin đồn thất thiệt gây hoang mang.

Vậy tại sao nhà băng cần luôn dự trữ 1 phần? Cơ chế dự trữ này hoạt động như thế nào trong hệ thống nhà băng thương mại? Cùng tìm hiểu trong phần dưới đây.

Tổng quan về hệ thống nhà băng thương mại

Nhà băng thương mại là gì?

Nhà băng thương mại là 1 tổ chức tài chính sở hữu nhiều nghiệp vụ khác nhau, nhưng chủ yếu hoạt động sở hữu vai trò cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn (hoạt động huy động và cho vay).

Theo ấy, nhà băng thương mại sẽ có nhiệm vụ huy động tiền để đem cho vay, sau ấy thu lợi từ chênh lệch giữa lãi suất tiền huy động và lãi suất cho vay. Từ ấy, nhà băng thương mại đảm bảo nguồn lực trong nền kinh tế được phân bổ hiệu quả hơn và khiến động lực cho sự phát triển thành.

Tiền huy động của nhà băng thương mại có thể tồn tại dưới nhiều hình thức: như tiền gửi của khách hàng, phát hành trái phiếu, vay vốn từ những tổ chức tài chính khác…

Nhìn chung, những hoạt động này của nhà băng thương mại sẽ đem lại lợi ích cho nhiều bên:

  • Đối sở hữu nhà băng: Tạo ra lợi nhuận từ marketing vốn.
  • Đối sở hữu người gửi tiền: Thu lời từ nguồn vốn nhàn rỗi của mình dưới hình thức tiền lãi (lãi suất huy động).
  • Đối sở hữu người vay tiền: Nhà băng đáp ứng được nhu cầu vốn để chế tạo marketing.

Chúng ta sẽ đi sâu hơn về tiền gửi của khách hàng trong chủ đề này:

  • Tiền gửi của khách hàng có thể là tiền gửi có kỳ hạn hoặc ko kỳ hạn.
  • Nhà băng có thể dùng khoản tiền này để đem cho vay.
  • Tiền trong account nhà băng dù ko gửi tiết kiệm (ở dạng điện tử) cũng có thể được đem cho vay.
Xem Thêm  Perpetual Protocol (PERP) là gì? Toàn tập về tiền điện tử PERP

Cơ chế dự trữ 1 phần hoạt động như thế nào?

Cơ chế này cho phép nhà băng thương mại được phép dùng 1 phần tiền huy động (bao gồm tiền gửi có kỳ hạn hoặc ko kỳ hạn của khách hàng) để đem cho vay và tạo ra lợi nhuận.

Như đã lưu ý ở trên, tiền trong account tính sổ của khách hàng (tức là tiền dùng để chuyển khoản tính sổ hàng ngày) cũng có thể được nhà băng đem cho vay.

Nhà băng trung ương có thể quy định mức dự trữ bắt buộc đối sở hữu những nhà băng thương mại để đảm bảo thanh khoản, tức là lúc có 1 lượng khách hàng nhất định tới rút tiền thì nhà băng vẫn có thể đáp ứng được.

Ở 1 số thời điểm, ví dụ 1 nhà băng thương mại ko đủ lượng tiền để đáp ứng quy định về tỷ lệ dự trữ bắt buộc tối thiểu, họ sẽ cần vay ngắn hạn từ những nhà băng/tổ chức tài chính khác hoặc nhà băng trung ương.

Đối chiếu sở hữu thị trường crypto, chúng ta có thể thấy AAVE là dự án nổi bật có mô hình hoạt động giống sở hữu nhà băng thương mại trong thị trường truyền thống.

Tìm hiểu thêm: Phân tách mô hình hoạt động của AAVE

Hậu quả và giải pháp của nhà băng lúc financial institution run

Hậu quả

Financial institution run là sự kiện có thể khiến cho 1 nhà băng lâm vào nguy cơ phá sản ví dụ ko có những biện pháp khắc phục kịp thời.

Do những nhà băng thương mại có mối quan hệ mật thiết sở hữu nhau, nên việc 1 nhà băng sụp đổ có thể gây tác động tới toàn bộ hệ thống. Nguyên nhân có thể tới từ những lý do sau:

  • Do hiệu ứng lan truyền khiến cho khách hàng của những nhà băng khác cũng trở nên lo sợ và đi rút tiền.
  • Do nhà băng ở trong trạng thái financial institution run vay nợ và huy động vốn từ nhiều nhà băng/tổ chức tài chính khác, nên việc financial institution run xảy ra khiến cho 1 nhà băng có nguy cơ phá sản cũng sẽ khiến cho tài sản của những nhà băng khác bị tác động theo.

Vì vậy, đối sở hữu những sự kiện financial institution run của những nhà băng lớn, ví dụ ko có những biện pháp can thiệp kịp thời chúng sẽ gây ra siêu nhiều rủi ro cho hệ thống nhà băng và nghiêm trọng hơn là cả nền kinh tế.

Giải pháp

Dựa trên lịch sử những sự kiện financial institution run trong quá khứ, hệ thống nhà băng hiện nay đã có nhiều biện pháp cũng như phạm vi quản trị rủi ro để phòng hạn chế sự việc này. Thí dụ, nhà băng trung ương có thể điều chỉnh mức dự trữ bắt buộc yêu thích để đảm bảo thanh khoản hay thực hành hiệp ước Basel để những nhà băng hạn chế rủi ro marketing.

Tuy nhiên, trong trường hợp sự kiện financial institution run vẫn xảy ra, có 1 số giải pháp được đưa ra để ngăn chặn và xử lý khủng hoảng như sau:

  • Tạm đóng cửa: Nhà băng có thể đóng cửa hoặc thực hành những biện pháp hạn chế rút tiền trong 1 khoảng thời kì để trấn an khách hàng cũng như tìm bí quyết khắc phục (ví dụ những rủi ro thực sự xảy ra).
  • Bổ sung thanh khoản: Thông qua việc vay vốn những nhà băng khác hoặc nhà băng trung ương, nhà băng đang chịu rủi ro financial institution run có thể bổ sung thanh khoản kịp thời cho hệ thống.
  • Những biện pháp về bảo hiểm: Nhà băng có thể bảo vệ khách hàng bằng bí quyết mua bảo hiểm tiền gửi từ trước, sau ấy dựa vào bảo hiểm để trấn an khách hàng và thuyết phục họ ko rút tiền khỏi hệ thống.
  • Sự can thiệp của nhà băng trung ương: Trường hợp xấu nhất xảy là nhà băng ấy bị phá sản, nhà băng trung ương có thể can thiệp và mua lại. Việc can thiệp này sẽ đảm bảo độ an toàn cho hệ thống nhà băng và lợi ích của khách hàng.
Xem Thêm  Kích thước ảnh bìa Fb chuẩn 2023 trên điện thoại và máy tính

Những sự kiện financial institution run trong lịch sử

Trong thị trường tài chính truyền thống

Trong lịch sử tài chính tiên tiến từ đầu thế kỷ 20 tới nay, chúng ta có thể điểm qua 1 số sự kiện financial institution run nổi bật sau:

  • Sự kiện Đại Suy thoái: Vào thời kỳ Đại Suy thoái diễn ra vào 5 1929, thị trường chứng khoán sụp đổ, người dân Hoa Kỳ khởi đầu hoảng loạn, họ ko còn tin tưởng nhà băng và muốn trữ tiền mặt. Những tin tức về việc ko thể rút tiền lan truyền ngày càng rộng gây ra rủi ro financial institution run.
  • Sự kiện khủng hoảng tài chính 2008: Trong cuộc khủng hoảng này, sự kiện financial institution run tiêu biểu đã diễn ra tại Wachovia Financial institution và Washington Mutual – tổ chức tài chính lớn thứ 6 tại Hoa Kỳ vào thời điểm ấy. Cụ thể, 2 nhà băng này chứng kiến hàng chục tỷ USD được khách hàng rút ra trong thời kì ngắn khiến cho kho dự trữ tiền của họ cạn kiệt.

Sau những sự kiện này, những định chế tài chính lớn như Hoa Kỳ đã đưa ra 1 số quy định liên quan để bảo vệ người gửi tiền trong nhà băng, đồng thời cũng để đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính.

1 trong những quy định nổi bật ấy là bắc buộc những nhà băng cần có bảo hiểm tiền gửi cho khách hàng sở hữu hạn mức nhất định. (Vào những 5 1930, FED đã ban hành quy định, theo ấy những nhà băng cần có bảo hiểm tiền gửi cho khách hàng lên tới 250,000 USD/người).

*FED là viết tắt của Federal Reserve System – Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, đóng vai trò là nhà băng trung ương của quốc gia này. Đây là tổ chức có quy mô và tầm tác động lớn nhất thị trường tài chính toàn cầu.

Trong thị trường crypto

Đối sở hữu thị trường crypto, những sự kiện có tính chất giống sở hữu financial institution run cũng đã từng diễn ra.

Thị trường tài chính truyền thống có siêu nhiều công cụ và quy định cũng như sự hợp tác chặt chẽ giữa những tổ chức để đảm bảo an toàn và hạn chế tối đahậu quả. Tuy nhiên, “miền Tây hoang dã” DeFi (tài chính phi tập trung) lại ko sở hữu những thứ ấy.

Do ấy, ví dụ diễn ra những sự kiện có tính chất giống sở hữu financial institution run, những protocol (giao thức) sẽ gặp siêu nhiều rắc rối.

Vào thời điểm cuối tháng 10/2021, AAVE, Lending Market hàng đầu trên thị trường DeFi đã gặp cần 1 sự kiện tương tự như financial institution run.

Xem Thêm  Blockport (BPT) là gì? Toàn tập về tiền điện tử BPT

Theo ấy, 1 liên hệ ví có kết nối sở hữu Justin Solar, nhà sáng lập Tron Basis, đã đột ngột rút khoảng 4.2 tỷ USD tài sản (giá trị ước tính vào thời điểm ấy), tương đương 18% tổng TVL của AAVE lúc ấy.

Thiết kế của AAVE khác sở hữu nhà băng thương mại ở điểm là AAVE ko thể vay những bên khác để bù đắp thanh khoản. Khách hàng chỉ có thể rút tiền lúc số tiền chênh lệch giữa pool vay và pool cho vay lớn hơn số tiền họ muốn rút.

Do vậy, sự việc này chỉ có nét tương đồng sở hữu financial institution run chứ ko giống hoàn toàn. Thiết kế này của AAVE cũng cho phép protocol hạn chế được những rủi ro về financial institution run tồn tại trong thị trường tài chính truyền thống.

Tuy nhiên lúc ấy, dưới tác động của việc thiếu thanh khoản trong 1 số pool, điển hình là USDT, người đi vay của AAVE đã cần chịu mức lãi suất lên tới 60%-80% APY trong nhiều giờ.

Trong những sự kiện khiến cho thị trường crypto giảm mạnh sẽ có rủi ro thanh lý tài sản lớn gây nguy hiểm cho cả người đi vay lẫn protocol.

Bài học cho những crypto builder về financial institution run

Từ những bài học trong thị trường tài chính truyền thống và case examine “financial institution run” của AAVE nhắc trên, những crypto builder có thể phát triển thành những sản phẩm để bảo vệ mình và người mua, điển chừng như bảo hiểm – 1 ngành vẫn chưa có nhiều “điểm nhấn” trong DeFi hiện tại.

Sản phẩm bảo hiểm về financial institution run có thể được thiết kế sở hữu mô hình tổng quan như sau:

  • Khách hàng trả chi phí bảo hiểm cho bên phân phối.
  • Trong trường hợp financial institution run xảy ra hoặc mức lãi vay nâng cao cao bất thường (như trường hợp AAVE nhắc trên), người mua có thể được đền bù số tiền tương đương hoặc lớn hơn vài lần mức tổn thất.

Bên cạnh bảo hiểm, những Lending Market có thể phát triển thành những giải pháp giúp người mua mở khoá thanh khoản của mình trong trường hợp ko thể rút tiền (do thiếu thanh khoản).

Thực tế thì AAVE đã có giải pháp tương tự sở hữu aToken (token người mua nhận được lúc deposit), tuy nhiên thanh khoản của aToken hiện tại chưa cao.

Trong trường hợp người gửi tiền ko thể rút những tài sản như BTC, ETH, LINK… do thiếu thanh khoản (đã bị mượn hết), nhưng lại có nhu cầu rút để bán vì xu hướng sắp tới là giảm. Lúc ấy, protocol có thể hài hòa sở hữu những nền móng decentralized derivatives (phái sinh phi tập trung) để thiết kế sản phẩm chuyên dụng cho nhu cầu này.

Lời kết

Hiện tượng financial institution run gây ra rủi ro đối sở hữu toàn bộ hệ thống nhà băng nói riêng và nền kinh tế nói chung. Do ấy, việc phát hiện kịp thời và thực hành những biện pháp cần thiết để đảm bảo sự an toàn cho hệ thống tài chính là điều tối quan yếu.

DeFi thừa kế siêu nhiều nét đặc thù của thị trường tài chính truyền thống. Do ấy, từ mô hình hoạt động của hệ thống nhà băng thương mại và những sự kiện financial institution run, những crypto builder có thể xem xét và từ ấy phát triển thành nhiều sản phẩm liên quan.